Incoterms 2020 qaydalarını praktikada necə müqayisə etməli?
International Chamber of Commerce (ICC) tərəfindən hazırlanan qaydalar alıcı və satıcı arasında çatdırılma öhdəliklərini bölüşdürür. Alətdən sonra seçdiyiniz qaydanı yükün təhvil nöqtəsi və satış müqaviləsi ilə tutuşdurun.
Incoterms 2010 ilə 2020 arasında nə dəyişib?
Incoterms 2010 versiyasındakı DAT (Delivered at Terminal) adı 2020-də DPU (Delivered at Place Unloaded) ilə əvəz edilib. Ad dəyişikliyi boşaldılmış təhvilin yalnız terminalda deyil, razılaşdırılmış başqa yerdə də ola biləcəyini aydınlaşdırır. DAP-da yük boşaltmaya hazır təqdim olunur; DPU-da boşaltma satıcının öhdəliyinə daxildir.
CIP və CIF üçün standart sığorta əhatəsi eyni deyil. Incoterms 2020-də CIP, Institute Cargo Clauses (A) və ya oxşar əhatəyə, CIF isə standart olaraq Clauses (C) əhatəsinə istinad edir. Müqavilə tərəfləri başqa əhatə razılaşdıra bilər. Sığorta xərclərini müqayisə edərkən istisnaları və azadolma məbləğini də yoxlayın.
Qaydanın izahı — ICC: Incoterms 2010 ilə 2020 arasında nə dəyişib?
ICC Academy — Incoterms 2010 ilə 2020 arasında nə dəyişib?
Daşınma xərcini ödəyən tərəf riski də həmişə daşıyırmı?
Xeyr. CPT və CIP-də satıcı razılaşdırılmış təyinat yerinə daşınmanı ödəyir, lakin risk adətən yükün ilk daşıyıcıya təhvili zamanı alıcıya keçir. CFR və CIF-də risk yükləmə limanında gəmidə təhvil zamanı keçir. Ona görə xərcin ödənildiyi son nöqtə ilə riskin keçdiyi nöqtəni ayrıca yazın.
Məsələn, təklifdə Bakıya qədər daşınma haqqının olması yükün bütün yol boyu satıcının riskində qalması demək deyil. Zədələnmə halında kimə müraciət ediləcəyini, sığortanı və tələb olunan təhvil sübutunu əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
Qaydanın izahı — ICC: Daşınma xərcini ödəyən tərəf riski də həmişə daşıyırmı?
Konteyner yükündə FCA və FOB seçimi
FAS, FOB, CFR və CIF dəniz və daxili su yolu daşımaları üçündür. EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU və DDP isə müxtəlif nəqliyyat növləri və onların birləşməsi üçün nəzərdə tutulub. Konteyner gəmi yüklənməzdən əvvəl terminaldakı daşıyıcıya təhvil verilirsə, FCA variantını qiymətləndirin.
FCA-nın 2020 versiyası tərəflər razılaşdıqda alıcının daşıyıcıya satıcı üçün gəmidə yüklənməni göstərən konosament verməyi tapşırmasına imkan yaradır. Bu sənəd mexanizmi konkret bank və daşıyıcı tələbləri ilə yoxlanmalıdır.
Qaydanın izahı — ICC: Konteyner yükündə FCA və FOB seçimi
ICC Academy — Konteyner yükündə FCA və FOB seçimi
Sorğu göndərməzdən əvvəl beş yoxlama
Qaydanın kodunu, dəqiq ünvan və ya terminalı, həmçinin “Incoterms 2020” versiyasını yazın. Alıcı və satıcının eyni təhvil nöqtəsini nəzərdə tutduğunu yoxlayın.
Yükləmə və boşaltma avadanlığını kimin təmin edəcəyini soruşun. İxrac və idxal rəsmiləşdirilməsinə kimin cavabdeh olduğunu dəqiqləşdirin. DDP seçərkən satıcının təyinat ölkəsində idxal öhdəliyini yerinə yetirə bilməsini ayrıca yoxlayın.
Qiymət sorğusunda daxil olan xərcləri sadalayın. Məsələn, zavoddan götürmə, əsas daşınma, terminal emalı və anbara çatdırılma eyni təklifdə varmı? Qayda seçimi bu işlərin konkret icraçısını və əlaqə məlumatını yazılı razılaşdırmağı əvəz etmir.